Multatuli

Broeder Adrianus Geen categorie

Omdat ik  lid ben van het Multatuligenootschap zal het u niet verbazen dat zijn naam zo nu en dan opduikt in mijn columns. Multatuli (=ik heb veel geleden) is het pseudoniem van de vrijmetselaar Eduard Douwes Dekker . (1820-1887).

Al voor ik wist dat hij ooit vrijmetselaar was, was ik al zijn adept. Zijn begaan zijn met het lot van de onderdrukte  en uitgebuite (indirect door de Nederlandse regering) Javaan sprak mij zeer aan. Hij kwam altijd voor minderheden op.

De onderdrukking en uitbuiting  van de Javaan beschrijft hij meesterlijk in zijn Max Havelaar (1860). Even (uit latere tijd) over dit meesterwerk dat voor veel beroering zorgde in het nette Nederland van die tijd. Het verhaal gaat dat koning Willem Alexander op een nacht de slaap niet kon vatten en dat hij daaom het meest saaie boek dat hij kende,-juist de Max Havelaar-  pakte om uit verveling in slaap te vallen, hetgeen niet lukte, want al lezend bracht hij de nacht wakend door en las het boek in één ruk uit.

De Max Havelaar  heeft Douwes Dekker (Indisch ambtenaar  = assistent resident) in Lebak geen geluk gebracht, vergelijk hem met de moderne klokkenluider die er ook altijd bekaaid afkomt. Hij verloor zijn baan en daarmee zijn inkomen, zodat hij zijn aanklacht tegen de Nederlandse regering eenzaam op een zolderkamertje schreef en medevrijmetselaren zocht om zijn werk uit te geven: daar waren Jacob van Lennep (financier en bewerker) en Joost de Ruyter ( uitgever en drukker).

Van Lennep ontnam het boek zijn actualiteit door het onherkenbaar maken van plaatsnamen en jaartallen door middel van het zetten van puntjes op de bewijsplaatsen. De Ruyter (waarschijnlijk onder invloed van Van Lennep) bracht het boek te luxe en daardsoor te duur op de markt en ook de reclame en beschikbaarheid  (met name in de Oost) liet veel te wensen over.

Kortom: de verwachte impact bleef uit. Van je broeders moet je het maar hebben…!

Douwes Dekker nam het streven naar een betere wereld erg serieus en begon daar waar hij invloed meende te hebben (het Inlands bestuur). Maar zijn boodschap viel bij de Nederlandse overheid niet in goede aarde, het leken wel graankorrels.

Tot slot en ten lan gen leste: Douwes Dekker was de eerste  -milieubewuste-Nederlander die zich liet cremeren, weliwaar in het buitenland, maar toch daarmee meer dan de tegeltjeswijsheid bevestigend waarnee ik echt eindig: Wie vuur in zich draagt verwarmt de wereld.

Broeder Adrianus