Wilhelmus

Broeder Adrianus Actualiteit

Het ligt in de bedoeling van de nieuwe regering ons “volkslied” weer nieuw leven in te blazen via de basisschool.

Enige kanttekeningen: “Volkslied” heb ik tussen aanhalingstekens gezet omdat de tekst van het lied het volk (dat is iedere inwoner van ons land) nauwelijks iets zegt, de woorden worden sporadisch ge- of herkend. Als de melodie van dit lied gespeeld wordt bij overwinningen op sportgebied wordt er nauwelijks meegezongen. Bij voetbal wordt het niet eens meer gespeeld, de overwinningen blijven, zeker bij de mannen, uit, dus een meezingbehoefte is er geenszins. Kortom: een echt “volkslied” is het niet. De woorden zijn moeilijk en daardoor onbegrijpelijk.

In 1815 werd een prijsvraag uitgeschreven om tot een (nieuw) volkslied te komen. Tollens won met: “Wien Nêerlands bloed door de aderen vloeit, van vreemde smetten vrij”. Hoewel ik dit lied nog op de lagere school leerde zingen is het nooit een echt volkslied geworden. We zouden nu zeggen: te racistisch!

TERUG: Het Wilhelmus heeft vijftien coupletten en is een acrostichon of een naamdicht: de eerste letters van alle 15 coupletten vormen samen de naam: WILLEM VAN NASSOV (U=V). Ooit heb ik alle deze coupletten uit mijn hoofd gekend. Waarom? Op protestantse lagere scholen was het de gewoonte: op maandagmorgen moesten de kinderen een uit het hoofd geleerd psalmversje of gezang opzeggen. De ellende die dat in de voorafgaande weekenden in de gezinnen opleverde zal ik u onthouden.

Ik kwam in de zesde klas van een net opgerichte protestantse school in Vught, de twee jaren daarvoor was ik gewoon leerling van een openbare school. Ik had dus niet door dat mijn nieuwe bovenmeester goede ideeën had: Wij mochten wanneer we maar wilden (dus elke morgen) een zelf gekozen psalmversje of gezang uit het hoofd opzeggen. Voor elk couplet kreeg je een streepje (turfje) en wie aan het eind van de maand de meeste turfjes had, kreeg een boek.

Slim als ik toen was leerde ik alle coupletten van het Wilhelmus uit mijn hoofd (het stond tenslotte in het gezangenboek) en het boek was binnen.

Een boekenverzameling moet ergens beginnen!

Of ik alles begreep wat ik in mijn hoofd had gestampt? Nog steeds niet! Maar ik kan nog hele coupletten opzeggen.

MAAR NU ECHT TERUG: Is het leren van het Wilhelmus op de basisschool echt nuttig en het de dag beginnen met staande met de rechterhand op de borst om uit volle borst nietszeggende woorden uit te kramen? Oplossing?

Beter onderwijs? Ja! Maar niet met het Wilhelmus. We moeten trouwens waken voor al te nationalistische uitingen bij de jeugd, de wereld is groter dan Nederland en voor je het weet wordt het NAZIEONALISTISCH. Wilhelmus verhoede het.

Broeder Adrianus